Προφίλ Λιπαρών Οξέων

Τι είναι τα λιπαρά οξέα

Τα λιπαρά οξέα είναι καρβοξυλικά οξέα με αλειφατική αλυσίδα (κορεσμένη ή ακόρεστη, ευθεία ή διακλαδισμένη) και αποτελούν θεμελιώδη δομικά στοιχεία των λιπιδίων. Συμμετέχουν στην αποθήκευση της ενέργειας, στην βιοσύνθεση μεμβρανών και στην βιοσήμανση/μεταγωγή σήματος, επηρεάζοντας τον κυτταρικό μεταβολισμό και την απόκριση σε ορμονικά/φλεγμονώδη ερεθίσματα. Αλλαγές στα επίπεδά τους έχουν συσχετιστεί με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα, φλεγμονώδεις παθήσεις και ορισμένους τύπους καρκίνου.

Κλινική αξία & ενδείξεις ελέγχου

Η ανάλυση λιπαρών οξέων είναι χρήσιμη για:

  • Εκτίμηση καρδιομεταβολικού κινδύνου (Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2, παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία, μεταβολικό σύνδρομο).
  • Αξιολόγηση φλεγμονής μέσωυπολογισμούτωνλόγων ω-6/ω-3 και AA/EPA.
  • Νευρολογική εκτίμηση (DHA, DPA) – συμπληρωματικά προς κλινικούς δείκτες.
  • Διατροφική παρακολούθηση (συμπληρώματα ω-3, ω6 νηστεία/παρεντερική διατροφή, δυσαπορρόφηση).
  • Έλεγχος διαταραχών β-οξείδωσης/λιποτοξικότητας.
  • Εκτίμηση του κινδύνου φλεγμονής και οξειδωτικού στρες.
  • Αξιολόγηση θρεπτικών ελλείψεων και διατροφικών συνηθειών.

Τύπος δείγματος & χειρισμός

  • Τύπος δείγματος: Πλάσμα/ορός ή ξηρή κηλίδα αίματος (συνιστάται νηστεία 8–12 ωρών, όπου είναι εφικτό).
  • Προετοιμασία: Καταγραφή της Διαιτητικής πρόσληψη ω-3/ω-6, έλαια/συμπληρώματα, φαρμακευτική αγωγή.
  • Μεταφορά και Αποθήκευση: Κατάψυξη (-20 °C) σύμφωνα με SOP του εργαστηρίου (ορός/ πλάσμα). Θερμοκρασία δωματίου, χωρίς υγρασία (DBS)

Μέθοδος ανάλυσης

Η ανάλυση πραγματοποιείται με μέθοδο αέριας χρωματογραφίας συζευγμένη με φασματομετρία μαζών (GC-MS).

Διαθέσιμες εξετάσεις

Ανάλυση λιπαρών οξέων στο πλάσμα/ορό αίματος/ DBS

Κορεσμένα (SFA):
Καπρικό (C10:0), Λαυρικό (C12:0), Μυριστικό (C14:0), Παλμιτικό (C16:0), Στεατικό (C18:0), Αραχιδικό (C20:0), Βεχενικό (C22:0), Λιγνοκερικό (C24:0)


Μονοακόρεστα (MUFA):
Μυριστολεϊκό (C14:1), Παλμιτολεϊκό (C16:1), Ολεϊκό (C18:1 n-9), Βακκενικό (C18:1 n-7),
11-Εικοσενοϊκό (C20:1), Νερβονικό (C24:1)

Πολυακόρεστα ω-6 (PUFA n-6):
Λινολεϊκό – LA (C18:2), Γ-Λινολενικό – GLA (C18:3 n-6), Διομο-Γ-Λινολενικό – DGLA (C20:3 n-6), Αραχιδονικό – AA (C20:4), Εικοσαδιενοϊκό (C20:2), Δοκοσατετραενοϊκό (C22:4), Δοκοσαδενοϊκό (C22:5 n-6)
 
Πολυακόρεστα ω-3 (PUFA n-3): Α-Λινολενικό – ALA (C18:3 n-3), Εικοσαπενταενοϊκό – EPA (C20:5), Δοκοσαπενταενοϊκό – DPA (C22:5 n-3), Δοκοσαεξαενοϊκό – DHA (C22:6)

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

  • Λόγος ω-6/ω-3 και AA/EPA: δείκτες φλεγμονής/λιπομεσολαβούμενης σηματοδότησης.
  • Ισορροπία SFA/MUFA/PUFA: σχετίζεται με ινσουλινοευαισθησία, λιποτοξικότητα και καρδιομεταβολικό κίνδυνο.
  • Μοτίβα αλυσίδων (C16:0, C18:0, C18:1, DHA): χρήσιμα στη διατροφική συμβουλευτική και στην παρακολούθηση θεραπευτικών παρεμβάσεων.
  • Συνεκτίμηση με λιπιδαιμικό προφίλ.

Συχνές Ερωτήσεις

Συνιστάται 8–12 ώρες νηστεία πριν τη λήψη του δείγματος.

Ναι. Οι αναλογίες ω-3/ω-6 και συγκεκριμένα τα PUFA επηρεάζονται από τη δίαιτα/συμπληρώματα διατροφής. Η παρακολούθηση βοηθά την εφαρμογή και παρακολούθηση εξατομικευμένου πλάνου διατροφής.

Συμπληρωματικά προς τους κλασικούς δείκτες· υποστηρίζει την εκτίμηση κινδύνου και την καθοδήγηση παρεμβάσεων.